Tisna Bu Kitapla Yeniden Hayat Buldu

Tisna Bu Kitapla Yeniden Hayat Buldu

Tisna’da Tarih Gün Yüzüne Çıkıyor

Aliağa sınırları içerisinde yer alan, başta Uzunhasanlar olmak üzere Karakuzu, Güzelhisar ve

Karaköy mahallelerinin sınırları içinde yer Tisna Antik Kenti, “Tisna-1” kitabının

yayınlanması ile arkeoloji dünyasında yeniden hayat buldu.

Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Emre

Erdan’ın kaleme aldığı Aliağa Kent Kitaplığı dizisinin 14. yayını “Tisna-1” yayınlandı. 302

sayfalık eser, Emre Erdan ve ekibinin Tisna’da gerçekleştirdiği yüzey araştırmalarının

sonuçlarını içeriyor. Aiolis Bölgesi’nin, küçük olmasına rağmen, erken dönemleri için önemli

merkezlerinden biri olarak gösterilen Tisna Antik Kenti’yle ilgili kapsamlı ve bilimsel eser

niteliği taşıyan yayın, Tisna’yı ayrıntılarıyla bilim dünyasına tanıtıyor.

Doç. Dr. Emre Erdan, Aliağa Kent Kitaplığı dizinin 14. yayını “Tisna-1”in kitabını ve antik

kentte yapılan çalışmaları anlattı. 2015-2018 yılları arasında Adnan Menderes Üniversitesi

Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Murat Çekilmez ile birlikte Myrina ve Gryneion

araştırmaları yaptıklarını belirten Erdan, “Çalışma süresince özellikle benim uzmanlık alanım

kapsamında sahadaki arayışımız Myrina ve Gryneion da erken olarak tanımlayabileceğimiz

Genç Tunç Çağı, Erken Demir Çağı verilerine ulaşmaktı. Myrina ve Gryneion’da bu

sonuçlara ulaşamayınca kentin daha önce başka bir bölgede kurulmuş olabileceğine yönelik

düşüncemiz oluşmaya başladı ve bu yönde araştırmalar yaptık. Araştırmalarımız sırasında

Aliağa’da yer alan Tisna antik kentinin günümüzden yüz yıl önce gerçekleştirilmiş pek çok

araştırmalarda Myrina’nın öncül yerleşimi olabileceği şeklindeki görüşlerle karşılaştık. Bu

konuda yayınlanan öncül çalışmalarda gördüğümüz bazı bulgular, özellikle Tisna’da yer alan

mimari unsurlar bizi bu konuda heyecanlandırdı.” dedi.

Erdan: “Belediye Başkanımız Serkan Acar Her Zaman Yanımızda”

Sahaya çıkıp bir ön inceleme yaptıktan sonra Tisna Antik Kenti’nde yüzey araştırması

yapabilmek için çalışmalara başladıklarını aktaran Aydın Adnan Menderes Üniversitesi

Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Emre Erdan, “Kültür Bakanlığına yüzey araştırması

gerçekleştirebilmek için başvuruda bulunduk. Bu başvuru sürecimizde Aliağa Belediye

Başkanımız Serkan Acar her zaman bizim yanımızda oldu. Hem maddi hem manevi olarak

bizim araştırmalarımıza çok ciddi oranda katkıda bulundu. Ben bugüne kadar birçok yerde

görmediğim yerel desteği Aliağa’da görmüş olmanın verdiği cesaretle, Tisna’da ekibimizle

birlikte 2018 yılından itibaren yüzey araştırmalarına başladık.” diye konuştu.

“Bölgede Binlerce Yıllık Yerleşim Olduğunu Gördük”

Tisna’nın bulunduğu konum itibariyle çevredeki diğer Aiol kentlerine göre çok az bilinen ama

arazide sunduğu bulgular itibariyle de oldukça önemli bir yerleşim alanı olduğunu dile getiren

Emre Erdan, “Bugünkü bilgilerimizle MÖ 3. Bin yılın sonundan itibaren iskân edildiğini ve

MS 14.yy’a kadar Doğu Roma İmparatorluğu’nun bir parçası olana kadar, burada yerleşim

olduğunu gördük. Araştırmalarımızda Yerleşimler bazen büyüyüp bazen küçülüp bazen

sadece çiftlikler şeklinde olsa da Tisna’nın kurulu olduğu Sarıkale Tepe ve Kocakale Tepe

olarak anılan Uzunhasanlar Mahallesi sınırlarındaki sahada, geniş zaman aralığına denk gelen

bir iskanın olduğunu fark ettik. Özellikle Helenistik Roma dönemi yerleşimleri kurulmuş olan

kentlerde ve Aliağa ölçeğinde konuşacak olursak küme gibi ön plana çıkmış yerleşimlerde

daha erken dönem iskânlarının izlerini bulmakta zorlanıyoruz. Çünkü Helenistik ve Roma 

döneminde alttaki kent tahrip edildiği için o kentlerin kuruluşu sırasında, hem de kazı

yaparken bunları yerinden kaldırmak mümkün olmadığı için daha aşağı kültür evrelerini

incelemek pek mümkün değil. Arkeolojinin kendi bilimsel yaklaşımları içerisinde problemler

var. Problemlerin çözümüne yönelik atılımlar gerçekleştirilmesi gerekiyor ve bu bir problem

olarak Aliağa’nın çekirdeğini oluşturan Aiolis bölgesinde Genç Tunç Çağı’ndan Erken Demir

Çağına geçiş ve ondan sonraki yapılanmadaki kimlik başta olmak üzere birçok problemi

aydınlatmak açısından, erken bir yerleşim sahasına ihtiyacımız var.” ifadelerini kullandı.

“Binlerce Yıllık Kültürün İzleri Önceliğimiz”

Bölgenin Aiollerle ilişkilendirilerek, Aiolis Bölgesi kapsamında değerlendirildiğini

vurgulayan Doç. Dr. Emre Erdan, “Bizim öncelikli olarak araştırdığımız; bu bölgenin yerli

halkları, yani Aioller gelmeden önceki durumu. Aioller gelmeden önce bu bölgeye gelen oldu

mu, o da bir soru işareti. Önceki yerli halka dair ve bu toplumun yapısına dair izler

bulabilmek. Onların sosyal organizasyonu, yaşam standartlarını, yollarını ve bizlere miras

bıraktıkları maddi kültür öğelerini tanımlayabilmek.” dedi.

Erdan: “En Büyük Kazanım Bölge Mirasının Kurtarılması”

Bölgede yapılan çalışmaların Aliağa Belediyesi’nin destekleriyle yayına dönüştüğünü dile

getiren Emre Erdan, “Bana göre en önemli yayın “Tisna-1”. Arkeolojide yayın yapmak

aslında uzun yıllara dayanan bir iştir. Seri malzemeyi özümsemeden, ne olup ne bittiğini

bilmeden, tam olarak anlayamadan ve hatta kazıya dönmeden yayın yapmak oldukça risklidir.

Ancak bu riski göz önüne almak zorunda kaldık. Tisna’yı oluşturan Sarıkale Tepe ve

Kocakale Tepe çok küçük çapta SİT alanı halinde bir sahaydı. Burada geniş çaplı önemli bir

yerleşimin olduğunu bilim dünyasına duyurmak için kitabımızı oluşturduk. Sanırım bunun

meyvesiyle birlikte Sarıkale Tepe yani asıl Tisna’nın kurulu olduğu Sarıkale Tepe, bugün

itibariyle İzmir 2’nolu Anıtlar Koruma Kurulu ve İzmir Arkeloji Müzesi’nin destekleriyle

bizim sunduğumuz raporlara istinaden 1. ve 3. derece SİT alanı haline getirildi. Bölgedeki

arkeolojik mirasın kurtarılması ve gelecek kuşaklara aktarılması açısından bizim bu güne

kadar yaptığımız çalışmalardaki en büyük kazanımlarımızdan biri de bu oldu. Ön

sonuçlarımız var; Genel itibariyle Tisna’da hangi dönmelerde yerleşim olduğunu, Tisna’nın

gelecekte bizlere neler sunabileceğine dair ipuçlarını yansıtan temel bilgileri derlediğimiz bu

çalışmamızın hem arkeoloji camiasına hem de Aliağa ve çevresinin kültürel birikimine

katkıda bulunmasını diliyorum.” diye konuştu.

“Bölgede Uzun Süreler Geçirmeyi Umuyoruz”

Çalışmaları 25 ila 30 kişilik bir grupla gerçekleştirdiklerini kaydeden Doç. Dr. Emre Erdan,

“Çalışmalarımıza alanında uzman bilim insanları katılıyor. Farklı disiplinlerden hocalarımız

da bizim saha çalışmalarımızda yer alıyor. Jeoloji, Coğrafya gibi farklı alanlardan da

hocalarımızın desteklerini çok fazla görüyoruz. Grubun tüm barınma, yiyecek ve lojistik

ihtiyaçları Aliağa Belediyesi tarafından karşılanıyor. Yaklaşık olarak her yıl 15 ila 20 gün

çalışabiliyoruz. Yüzey araştırmalarını daha kısıtlı tutuyoruz. Gelecek yıllarda bölgede

yapmayı planladığımız ve Aliağa Belediyesi’nin de desteklediği kazı çalışmalarında, 2.

evimiz olarak gördüğümüz sahada, daha uzun süreler geçirmeyi umuyoruz.” dedi.

“Evimizde Gibi Hissediyoruz”

Aliağa Belediyesi’nin desteklerinden dolayı çok memnun olduklarını aktaran Aydın Adnan

Menderes Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Emre Erdan, “Bize bugüne

kadar kendimizi evimizdeymiş gibi hissettiren, Tarihe, kültüre ve arkeolojiye büyük destek

veren Belediye Başkanımız Sayın Serkan Acar’ çok teşekkür ediyoruz. Bunu ekibim adına

belirtmekten mutluluk duyuyorum. Bununla beraber yine bizim araştırmalarımıza destek olan

izinleriyle bizi destekleyen Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür 

Varlıkları Genel Müdürlüğü Kazılar Dairesi Başkanlığına çok teşekkür ediyorum.” şeklinde

konuştu.