Kadim Dağ "Sandras" ta bir yeni tür keşfi daha yapıldı

Muğla sümbülü bilim dünyasına kazandırıldı

Kadim Dağ "Sandras" ta bir yeni tür keşfi daha yapıldı

İZMİR(Ege Ajans)- Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü

öğretim üyesi Doç. Dr. Hasan Yıldırım, meslektaşları Prof. Dr. Hayri Duman ve

Doç. Dr. İsmail Eker ile yaptıkları ortak çalışma sonucu yeni bir türü literatüre

kazandırdılar. Ekip, Muğla Köyceğiz sınırlarında yer alan Sandras Dağı’nda

yaptıkları araştırmalar sonucu yeni bir tür olan Muğla sümbülünü (Muscari

muglaensis) keşfettiler. Muğla sümbülünün farklı üniversitelerden

akademisyenlerin ortak çalışması ile bilim dünyasına kazandırılmasından

duyguyu memnuniyeti dile getiren Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet

Budak, üretken bilim insanı Doç. Dr. Hasan Yıldırım ve çalışama da yer alan

diğer akademisyenleri tebrik ederek, başarılar diledi.

Keşif sürecini anlatan üretken bilim insanı Doç. Dr. Hasan Yıldırım,

“Muğla ilinin Köyceğiz ilçe sınırlarında yer alan Sandras Dağı neredeyse

tamamen Serpantin olarak bilinen, metamorfik (başkalaşım) kayaç ve

topraklardan meydan gelir. Genellikle Krom, Magnezyum, Nikel, Kobalt ve

Demir gibi yoğunlukta ağır metal barındıran ve bitki yetişmesi için zorlu şartlar

oluşturan topraklardır. Bu tarz alanlara uyum sağlayıp türleşen bitkiler bu

nedenle çoğunlukla lokal endemik türlerdir ve sadece o tarz topraklarda

yaşayabilmektedir. Sandras Dağı'nda yayılış gösteren 150 civarında endemik tür

bulunmakta ve bunların 30 kadarı dünyada sadece bu dağda bulunan sınırlı

popülasyonlara sahip nokta endemiği bitki türüdür. Halen bu kadim dağdan yeni

bitki türleri keşfedilmektedir” dedi.

Doç. Dr. Yıldırım, “Muğla sümbülü, Sandras Dağı'nda ilk olarak 2015

yılında, botanik alanının en önde gelen Taksonomist Botanikçilerinden Gazi

Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Hayri

Duman tarafından toplandı. 2019 yılında Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde

gerçekleştirilen bir teknik kurul toplantısı esnasında Prof. Dr. Hayri Duman ve

konu uzmanlarından Abant İzzet Baysal Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji

Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. İsmail Eker hocamızla birlikte bu bitkiye

ilişkin ortak bir çalışmanın temellerini attık. 2020 yılının Haziran ayı başında

Sandras Dağına düzenlenen saha çalışmasında bitki tekrar toplandı ve üzerine

gerçekleştirilen ayrıntılı morfolojik ve taksonomik çalışmalar sonucunda üç

araştırıcı tarafından ortak bir sonuçla bilim dünyası için yeni bir tür olduğu

sonucuna varıldı. Daha sonra makalesi hazırlanarak Taksonomik Botaniğin

önemli dergilerinden biri olan Yeni Zelanda kökenli ‘Phytotaxa’ dergisinde

işleme alındı. Makalemiz, bilimsel hakem süreci ve değerlendirilmesi sonucunda

Aralık 2020’de yayınlanarak bilim dünyasına tanıtıldı” diye konuştu. 

Sandras Dağının bitkisel çeşitlilik açısından oldukça önemli bir nokta

olmasına rağmen, alanda çok fazla maden çalışmasının devam ettiğini ifade

eden Doç. Dr. Yıldırım, “Bu durum maalesef, dünyada sadece bu dağda bulunan

bu 30 kadar lokal endemik türün tükenişine neden olacak sonuçlar doğurabilir.

Muğla sümbülü'de henüz keşfedilmişken yok oluşun eşiğinde olabilir. Bu alanın

mutlaka bir koruma statüsü altına alınması gerekmektedir” diye konuştu.

Dünyadaki 77 türün 47’si Türkiye’de

Yeni tür hakkında bilgi veren Doç. Dr. Yıldırım, “Türkçe ismi ‘Muğla

sümbülü’ olarak önerilen bu tür, Sandras Dağında 1000-2000 metre rakımlarda

yayılış gösterir. Özellikle İzmir’den Mersin'e kadar sahil hattında yayılış

gösteren Pembe sümbül (Muscari weissii) ve Türkiye genelinde yaygın bir tür

olan Morbaş (Muscari comosum) ile yakın akrabadır. Müşkürüm (Muscari) cinsi

dünyada merkezi, Kuzey Avrupa, Kafkasya, Güney-Batı ve merkezi Asya'da

toplamda 77 tür ile temsil edilir. Türkiye'de ise bu sayı dünyadaki türlerinin

yarısından fazladır. Ülkemizde toplam 47 tür bulunur ve bunlardan 30 tanesi

ülkemize has olan, endemik türlerdir. Endemizm oranı yüzde 64 gibi yüksek bir

orandadır. Bu bağlamda Ülkemiz, Muscari cinsinin çeşitlenme merkezlerinin

başında gelir” dedi.